Home » Ventilatie » Mechanische ventilatie

Mechanische ventilatie

Tegenwoordig zijn woningen steeds beter geïsoleerd. Hierdoor kan er bijna geen lucht meer automatisch naar binnen of naar buiten. Mechanische ventilatie maakt het mogelijk om alsnog te kunnen blijven ventileren. Dat is belangrijk, omdat goede ventilatie essentieel is voor een gezond binnenklimaat. In dit artikel vertellen wij je alles over mechanische ventilatie.

mechanische ventilatie

Video

Wil je meer weten over mechanische ventilatie? Kijk dan onderstaande uitlegvideo.


Wat is mechanische ventilatie?

wat is mechanische ventilatie

Mechanische ventilatie is een centraal systeem dat er motorisch voor zorgt dat vervuilde en vochtige lucht wordt afgezogen uit je huis. De afzuiging verloopt continu en gaat via ventilatiekanalen in de keuken, badkamer en toilet. Zo wordt er plaatsgemaakt voor schone en droge lucht die via natuurlijke ventilatie naar binnen kan stromen met behulp van ventilatieroosters in ramen en deuren. Een mechanisch ventilatiesysteem werkt vrij simpel. Dit type ventilatiesysteem wordt ook wel ventilatiesysteem C genoemd.

Strikt genomen valt ieder systeem waar mechaniek met behulp van een motor zorgt voor de toevoer of afvoer van lucht onder de noemer ‘mechanische ventilatie’. Vaak wordt echter gesproken over een mechanisch ventilatiesysteem waarmee wordt gedoeld op een systeem wat wordt aangestuurd door een (mechanische) ventilatiebox, pijpventilator of door een dakventilator.

Woningen die na 1970 zijn gebouwd hebben veelal een mechanisch ventilatiesysteem. Vanaf 2006 is het toepassen van een mechanisch ventilatiesysteem zelfs verplicht bij nieuwbouw en grote renovatieprojecten. Hierdoor is het aantal mechanische ventilatieboxen in de afgelopen 15 jaar dan ook flink toegenomen.

Hoe werkt mechanische ventilatie?

Hoe werkt mechanische ventilatie

De afzuiging van lucht wordt altijd geregeld via één centrale ventilatiebox, pijpventilator of dakventilator met motor. Deze zorgt ervoor dat vervuilde lucht wordt afgezogen en direct naar buiten wordt geleid. Je kunt de stand van de afzuiging harder en zachter zetten via een schakelaar of draadloze bediening.

Het afzuigen van vervuilde lucht en vocht verloopt via ventilatiekanalen in een woning. De ventilatiekanalen bevinden zich voornamelijk in de badkamer, het toilet en in de keuken. De reden hiervoor is dat er in deze ruimtes de meeste vocht en vervuilde lucht ontstaat. Door de afzuigpunten hier te plaatsen, wordt de lucht zo snel mogelijk afgevoerd. Er komt een luchtstroom op gang wanneer vervuilde lucht wordt afgezogen. Deze luchtstroom zorgt voor het aantrekken van schone buitenlucht. Deze schone lucht kan naar binnen stromen via ramen en ventilatieroosters.

Binnenshuis wordt deze lucht verdeeld over de verschillende ruimtes. Dit gebeurt via openingen bij de binnendeuren. Het is daarom belangrijk dat je ervoor zorgt dat je deuren minimaal 1,5 centimeter boven de grond of drempel uitkomen. Dit voorziet het gehele huis van frisse lucht.

Ventilatie is een proces dat nooit stopt. We raden daarom aan om echt 24 uur per dag ventileren. Zet je ventilatiesysteem daarom nooit uit en zorg ervoor dat er altijd schone lucht je huis in kan. Laat dus ook altijd je ventilatieroosters open staan.

werking van mechanische ventilatie

Waar bestaat mechanische ventilatie uit?

waar bestaat mechanische ventilatie uit

Mechanische ventilatie bestaat uit verschillende onderdelen:

  • Behuizing met aansluitingen. Moderne systemen zijn meestal gemaakt van kunststof. Oudere systemen zijn soms gemaakt van ijzer.
  • Motor waaier. Het belangrijkste onderdeel, de waaier. Dit is het hart van elk mechanisch ventilatiesysteem.
  • Printplaat. Dit zorgt voor de aansturing van de waaier (motor).
  • Voedingskabel en stekker. De kabel is vaak verbonden met de waaier. Dit kan een euro- of perilex-stekker zijn.
  • Sensoren: Vraaggestuurde systemen hebben vaak extra sensoren, zoals een vocht – of CO2 sensor. De sensoren zijn vaak terug te vinden in de printplaat.

Waarom is mechanische ventilatie belangrijk?

belang van mechanische ventilatie

Je vraagt je misschien af waarom je zou moeten ventileren. Er komt dagelijks veel vuile en vochtige lucht vrij in je huis. Dit gebeurt door alledaagse activiteiten zoals ademen, zweten, koken, douchen en wassen. Als deze vervuilde lucht niet wordt afgevoerd en in huis blijft hangen, dan kun je hier nadelige gevolgen van ondervinden. Om al deze nare gevolgen te voorkomen is het dus belangrijk dat je ventileert.

Daarnaast worden huizen tegenwoordig steeds beter geïsoleerd, waardoor het gebruik van natuurlijke ventilatie niet meer voldoende is. Hierdoor wordt het gebruik van een mechanisch ventilatiesysteem steeds belangrijker.

Benieuwd naar nog meer redenen waarom het belangrijk is om mechanisch te ventileren? Bekijk dan onderstaande video van Itho Daalderop.


Voordelen en nadelen van mechanische ventilatie

voordelen en nadelen mechanische ventilatie

Mechanische ventilatie heeft de volgende voordelen:

  • Je hebt de ventilatie van je huis zelf in de hand.
  • Je kunt het perfecte binnenklimaat creëren.
  • Er komt voldoende frisse lucht in huis binnen, zonder last te hebben van tocht.
  • Het voorkomt schimmel en muffe geuren.
  • Het bevordert de gezondheid.

Mechanische ventilatie heeft de volgende nadelen:

  • Mechanische ventilatie is niet mogelijk in elk huis.
  • Het geluid in een ventilatiebox kan bij een slecht ontwerp voor overlast zorgen.
  • Het is duurder dan natuurlijke ventilatie.
  • Door afvoer van verwarmde lucht worden je stookkosten hoger.
  • Regelmatig onderhoud is noodzakelijk voor een goede werking van het systeem.

Welke soorten mechanische ventilatie zijn er?

soorten mechanische ventilatie

Mechanische ventilatie kan geregeld worden aan de hand van een ventilatiebox, een dakventilator, of een badkamerventilator.

Ventilatiebox

Een centrale ventilatiebox regelt de afzuiging van de vervuilde lucht in je huis. De ventilator die in de ventilatiebox zit zuigt alle vervuilde lucht af door de aangesloten buizen. Deze buizen leiden naar de afzuigpunten in huis. Deze afzuigpunten zijn voornamelijk te vinden in de badkamer, de keuken en het toilet. De afgezogen lucht wordt vervolgens door het afvoerkanaal van de ventilatiebox naar buiten geleid. De ventilatiebox is meestal te vinden op zolder of in een kast dichtbij de CV-ketel.

De kracht van ventilatieboxen verschilt. Hoe groter jouw huis is, hoe krachtiger de ventilatiebox moet zijn. Als je huis een inhoud heeft van minder dan 300 m3, dan kun je een ventilatiebox van minder dan 350 m3 per uur kiezen. Als je huis een inhoud heeft van tussen de 300 m3 en 400m3, dan heb je een ventilatiebox nodig met een capaciteit van 350 m3 per uur. Voor huizen met een grotere inhoud dan 400 m3, volstaat een box van 450 m3 per uur.

Voor kantoorpanden of huizen die een veel grotere inhoud hebben dan 400 m3, wordt een dakventilator aangeraden.

ve

Pijpventilator

Een pijpventilator wordt vaak gebruikt in woonhuizen waar niet voldoende ruimte is om een ventilatiebox te plaatsen. De pijpventilator wordt geplaatst op het dak. Dit systeem kan zowel bij een schuin als plat dak worden geplaatst. Een groot voordeel van een pijpventilator is dat je de motor niet kunt horen draaien in huis. Dit is ook niet het geval wanneer de motor harder afzuigt.

werking pijpventilator

Dakventilator

Een dakventilator bevindt zich op het dak en zuigt vanaf daar de vervuilde lucht je huis uit. Al de afgezogen, vervuilde lucht, wordt met buizen weggevoerd. Deze buizen komen samen op één aansluitpunt dat direct in verbinding staat met de dakventilator. Via dit aansluitpunt wordt de vervuilde lucht vervolgens naar buiten gevoerd.

Dit systeem werkt goed in grote huizen, appartementencomplexen en kantoorpanden, omdat het centraal geregeld kan worden. Onderhoud kan grotendeels gedaan worden vanuit de centrale punten op het dak en eventuele gebreken kunnen snel gesignaleerd worden door een monteur.

werking dakventilator

Badkamer(toilet)ventilator

Een badkamerventilator zorgt ervoor dat de vervuilde, vochtige lucht in de badkamer of het toilet wordt afgezogen. Dit voorkomt schimmel in de badkamer. Zo’n badkamerventilator komt in verschillende soorten, maar zit vaak weggewerkt in het plafond, waardoor je alleen nog een rooster ziet. De vervuilde lucht wordt afgezogen door het rooster en via buizen naar buiten geleid. Vaak zit de badkamerventilator aangesloten op de lichtschakelaar. Wanneer je het licht aandoet, zal de afzuiging starten.

werking badkamerventilator

Veelgestelde vragen

vragen over mechanische ventilatie

Hoe bedien ik een mechanisch ventilatiesysteem?

Hoe bedien ik een mechanisch ventilatiesysteem?

Je kunt de afzuiging van je mechanische ventilatie harder en zachter zetten. Dit kan door middel van een standenschakelaar, die vaak te vinden is in de keuken. Het komt echter steeds vaker voor dat je je ventilatiesysteem kunt bedienen met een afstandsbediening.

Een mechanisch ventilatiesysteem met een afstandsbediening is ideaal om twee redenen. Ten eerste kun je je de afzuiging van je ventilatie aanpassen vanaf elk punt in huis, zonder hiervoor naar de standenschakelaar te hoeven lopen. Ten tweede hebben de meeste afstandsbedieningen ook een timer. Hierdoor kun je van tevoren aangeven wanneer en hoelang je een hardere of een zachtere afzuiging wilt.

Op welke stand moet ik mijn mechanische ventilatiesysteem zetten?

Je kunt de afzuiging van vervuilde lucht in je huis op verschillende standen zetten. Doorgaans zijn dit twee of drie verschillende standen. Maar hoe weet je nou op welke stand je moet afzuigen?

Mechanisch ventilatiesysteem met drie standen

Als je de optie hebt tussen drie afzuigstanden, dan doe je het volgende. Gebruik stand één wanneer je langdurig niet thuis bent, bijvoorbeeld wanneer je op vakantie bent. Sommige ventilatiesystemen hebben zelfs een niet-thuis functie. Dit kun je gemakkelijk herkennen aan een huisje op het bedieningspaneel.

Gebruik stand twee wanneer je in huis aanwezig bent.

Gebruik stand drie tijdens het koken, een toiletbezoek en het douchen. Deze stand gebruik je ook wanneer er veel mensen in huis zijn, dus bijvoorbeeld tijdens een feestje. Bovendien is deze stand aan te raden tijdens het schilderen of verbouwen van je huis, omdat er dan veel schadelijke stoffen vrijkomen.

Mechanisch ventilatiesysteem met twee standen

Als je kunt kiezen tussen twee afzuigstanden, dan is het verstandig om het volgende te doen. Gebruik stand één wanneer je zowel af- als aanwezig bent in huis.

Gebruik stand twee wanneer je kookt, het toilet gebruikt, of doucht. Deze stand gebruik je ook wanneer er veel mensen aanwezig zijn in huis en tijdens het schilderen of verbouwen.

Kan ik mechanische ventilatie uitzetten?

Kan ik mechanische ventilatie uitzetten?

Het is zeker mogelijk om je mechanische ventilatie uit te zetten. Het is alleen niet de bedoeling dat je dit doet, omdat ventilatie een proces is dat nooit stopt. Je hoort je huis altijd te ventileren. Zo zorg je ervoor dat je binnenklimaat altijd optimaal is. Als je niet de hele dag door ventileert, dan kan dat effect hebben op je gezondheid. Het energieverbruik van een ventilatiesysteem is bovendien gemiddeld zo laag dat het ook niet loont om het uit te zetten. Zet je ventilatiebox alleen uit tijdens onderhoud, vervanging, of tijdens een noodsituatie.

Hoe onderhoud ik een mechanisch ventilatiesysteem?

Hoe onderhoud ik een mechanisch ventilatiesysteem?

Om optimaal te kunnen profiteren van mechanische ventilatie is het belangrijk dat je het systeem voldoende onderhoudt. Zonder onderhoud vermindert het vermogen om vervuilde lucht en vocht af te voeren. Sommige onderdelen kun je zelf reinigen, voor andere kun je beter een specialist inschakelen.

Reinigen

Voor het onderhouden van je mechanische ventilatie moet je verschillende onderdelen schoonmaken. Het gaat hierbij om de volgende onderdelen:

Ventilatiebox

Het onderhoud van de motor in de ventilatiebox kun je beter overlaten aan een specialist. De verschillende onderdelen zijn zeer fragiel. Wanneer je de motor niet op de juiste manier schoonmaakt, kun je beschadigingen maken. Het onderhoud kun je om de 2 jaar laten doen.

Ventilatieroosters

Het is belangrijk om je ventilatieroosters (ventielen) minimaal één keer per jaar schoon te maken. Dit kun je doen met een stofzuiger en een sopje. Soms is het nodig om je ventilatieroosters hiervoor los te schroeven. Maak ook de ventielen los om deze te kunnen reinigen in het sop. Let er wel goed op dat je de ventielen terugplaatst op de juiste plek. Zorg er ook voor dat je de instellingen van de roosters niet per ongeluk wijzigt tijdens het reinigen. Reinig je je de ventielen liever niet zelf, dan kun je dit laten doen wanneer de monteur je ventilatiebox komt onderhouden.

Ventilatiekanalen

Het schoonmaken van de kanalen is een specialistische klus waarbij ook speciale apparatuur benodigd is. Wij raden je aan om dit in ieder geval eens in de 4-6 jaar te laten doen.

Hoe vaak moet ik mijn mechanische ventilatie reinigen?

Hoe vaak moet ik mijn mechanische ventilatie reinigen?

Het is essentieel dat je je mechanische ventilatiesysteem geregeld laat onderhouden en reinigen. Zo zorg je ervoor dat je ventilatiesysteem naar behoren werkt. Het is daarnaast verstandig om de volgende richtlijnen aan te houden:

  • Laat elke twee jaar klein onderhoud uitvoeren. Je ventilatiebox wordt dan gereinigd en geïnspecteerd. Ook je ventielen worden dan gereinigd en afgesteld.
  • Laat elke vier jaar groot onderhoud uitvoeren. Je ventilatiebox wordt dan gereinigd en geïnspecteerd. Ook worden de ventielen en afvoerkanalen gereinigd. Als laatste wordt het gehele systeem goed afgesteld.

Je mechanische ventilatiesysteem laten keuren

Je kunt ervoor kiezen om je mechanische ventilatiesysteem te laten keuren. Een deskundige kan dan checken of je ventilatiesysteem naar behoren werkt. Dit is aan te raden wanneer je een huis koopt waarin een mechanisch ventilatiesysteem aanwezig is. Als het systeem niet goed is, dan kan het zo zijn dat de verkoper hier nog voor verantwoordelijk is. Dit zou jou dus geld kunnen besparen.

Wanneer moet ik mijn mechanische ventilatie vervangen?

Wanneer moet ik mijn mechanische ventilatie vervangen?

De gemiddelde levensduur van een mechanisch ventilatiesysteem is 15 jaar en zal daarna moeten worden vervangen. Bij goed onderhoud kan een systeem soms langer meegaan, maar vaak is na een jaar of 15 de motor versleten en het systeem verouderd. Er komen in rap tempo vernieuwde ventilatiesystemen uit die efficiënter en energiezuiniger werken.

Hoe wordt een ventilatiebox vervangen?

Hoe wordt een ventilatiebox vervangen?

Het laten vervangen van een ventilatiebox is geen grote ingreep maar wel een specialistische klus. Wij raden je dan ook aan om hiervoor een specialist in te schakelen.

De nieuwe ventilatiebox wordt vaak op dezelfde plek gemonteerd en geïnstalleerd. Hierdoor hoef je de afvoerbuizen en aansluitingen vaak niet te veranderen. Het komt wel eens voor dat de nieuwe ventilatiebox niet helemaal past, waardoor er verschillende aanpassingen nodig zijn. Daarnaast kan het voorkomen dat de huidige elektravoorziening niet voldoende is voor een nieuwer type ventilatiebox. De specialist kan dit allemaal voor je regelen.

Wat moet ik doen als ik geen mechanische ventilatie heb?

Wat moet ik doen als ik geen mechanische ventilatie heb?

Veel woningen die voor 1970 zijn gebouwd hebben geen mechanische ventilatie. Het is in dit soort woningen vaak lastig en duur om een mechanisch ventilatiesysteem te laten installeren. Als dit bij jou het geval is, dan kun je ervoor kiezen om een decentraal mechanisch ventilatiesysteem te nemen. Ook zou je je huis kunnen ventileren met natuurlijke ventilatie.

Hoe zit het met energielabels?

Mechanische ventilatie en energielabels

Het is vanaf 2016 verplicht geworden voor alle leveranciers van ventilatiesystemen om te werken met energielabels. Zo tonen ze aan hoe energiezuinig de ventilatiesystemen zijn. Deze labels zijn van toepassing op alle mechanische ventilatiesystemen. De verplichting geldt echter niet voor kleine afzonderlijke systemen, zoals kleine ventilatoren, plafondventilators en losse tafelventilatoren.

De rangschikking van energielabels loopt van A t/m G. A+ is het meest energiezuinig en G staat voor het minst energiezuinig. De score wordt bepaald aan de hand van het jaarlijks verbruik in combinatie met de eventuele warmteterugwinning die het systeem oplevert. Daarnaast kijken energielabels naar het verbruik ten opzichte van soortgelijke producten.

Wat kost mechanische ventilatie?

Wat kost mechanische ventilatie?

Een mechanische ventilatiebox kost gemiddeld € 200.
Een dakventilator kost tussen de € 500 – € 2500.
Een pijpventilator kost gemiddeld € 400.

Deze kosten zijn exclusief eventuele extra’s zoals sensoren en bediening. Daarnaast komen er nog kosten bij voor de aanleg van ventilatiekanalen en eventuele montage en installatie van het systeem.

Energiekosten

Een moderne ventilatiebox die op gelijkstroom werkt verbruikt jaarlijks zo’n € 10 aan stroom. Ter vergelijking: een oude box die op wisselstroom werkt verbruikt zo’n € 80 per jaar! Een nieuwe ventilatiebox is dus al snel terugverdiend.

Conclusie van dit artikel

mechanische ventilatie samengevat

Mechanische ventilatie is ideaal om een goed binnenklimaat te creëren. Elke ruimte in je huis wordt voorzien van schone, droge lucht en de vuile, vochtige lucht wordt afgevoerd. Dit bevordert je gezondheid en voorkomt muffe geurtjes en schimmels. Zolang je ervoor zorgt dat je de juiste ventilatiebox hebt voor jouw huis en deze geregeld laat onderhouden, weet je zeker dat de luchtkwaliteit in jouw huis top is!